ادبیات فارسی راهنمایی

شعر تماشای بهار

بامدادی که تفــا وت نکند لیل و نهار             خوش بود دامن صحرا و تماشای بهار

بامداد:سپیده دم/ لیل و نهار:شب وروز/دامن صحرا: اضافه ­ی استعاری/

معنی بیت:سپیده دم روز اوّل فروردین دامنه ­ی صحرا و  تماشای زیبایی ­های بهار بسیار خوشایند است

آفرینش همه تـنـبـیـه خداوند دل است           دل نـدارد که ندارد به خـداونـد اقــرار

آفرینش:عالم هستی / تنبیه: بیدار باش/ خداوند:صاحب/ خداوند دل:عارف

معنی بیت:زیبایی ­های جهان ­هستی وسیله ­ی بیدار باش کسانی هستند که دل دارند وهرکس

به وجود خداوند اعتراف نکند دلی ندارد

این همه نقــش عـجـب بر در و دیوار        هر که فکرت نکند،  نقش  بود بر دیوار

نقش عجب: تصاویر شگفت ­انگیز/در و دیوار وجود: اضافه ­ی استعاری/فکرت: تفکر

معنی بیت: با این­همه تصاویر عجیب که بر در و دیوار عالم هستی نقش گرفته، کسی که

اندیشه نکند مانند نقاش بی ­روح است

کوه ودریا و درختان همه درتسبیح­ اند           نه همه مستمعی فهم کند این اسرار

کوه ودریا ودرختان:مراعات نظیر/تسبیح:حمدوسپاس خداوند/ مستمع: شنونده/ اسرار: رموز

معنی بیت: تمام عناصر جهان از کوه، دریا و درختان همه مشغول عبادت خداوند هستند

ولی هر شنونده­ ای­ قادر به درکاین اسرار نیست.

خبرت هست که مرغان سحرمی گویند          آخرای خفتــه ،سر از جهـالت بـــردار

خبرت هست:آیاخبرداری/ مرغان سحر: پرندگان سحری/ خفته:خوابیده/

خواب جهالت: اضافه ­ی  استعاری

معنی بیت :آیا خبر داری که خروس سحری به بانگ بلند می­گوید:

ای خفته سر از خواب بی­خبری بردار!

تا کی آخر چو بنفشه سرغفلت در پیش         حیف باشد که تو در خوابی و نرگس بیدار

بنفشه و نرگس: مراعات نظیر/ بیداری نرگس و غافل بودن برای بنفشه: تشخیص/

خواب و بیدار: تضاد/ سرغفلت: اضافه ­ی استعاری

تا به کی مانند گل بنفشه در عالم بی­خبری عمر خود را صرف کنی ؟

این ستم زیادی است که تودر خواب باشی در حالی­که نرگس بیدار است.

که تواند دهد میوه ی الوان از چوب؟            یا که داندکه برآردگلِ صد برگ ازخار؟

الوان:رنگارنگ/ چوب: درخت/ برآرد: به وجود آورد/ گل وخار:تضاد/

بیت: سوال استهفام انکاری

معنی بیت: کسی نمی­تواند از چوب میوه­ های­ رنگارنگ تولید کند یا  کسی نمی­تواند از

بوته ­ی خار، گل صد برگ تولید کند

عقل حیران شوداز خوشه­ی زریّن عنب             فهم عاجـز شـود ازحــقّه ی یاقوت انار

حیران:متحیر/ عنب:انگور/زرین:طلایی / عاجز:ناتوان/

حقه: ظرفی برای نگهداری جواهر در قدیم

معنی بیت:عقل انسان از زیبایی خوشه انگورشگفت زده میماند وفهم انسان ازدرک

درخشندگی و زیبایی جعبه ی یاقوت رنگ انارعاجز می شود

پاک و بی عیب خدایی که به تقدیر عزیز          ماه و خورشید مسخر کند لیل و نهار

تقدیر:سرنوشت/ عزیز:گران قدر/ ماه وخورشید:مراعات نظیر/مسخر:رام

معنی بیت:خداوند پاک و بی عیبی که به فرمان او، ماه و خورشید

و  روز و شب مطیع و رام او هستند

تا قیامت سخن اندر کرم و رحمت او       همه گویند و یکی گفته نیاید ز هزار

اندر:حرف اضافه/ رحمت:مهربانی/

معنی بیت:تا روز قیامت همه­ی انسان ها از بخشندگی و مهربانی خداوند سخن می­گویند

در حالی که یک هزارم آنچه را لازم است بجا نمی آورند

نعمتت بار خدایا ، ز عدد بیرون است            شکرانعام تو هرگز نکند ، شکرگزار

زعدد بیرون است: غیر قابل شمارش است/ اِنعام:نعمت/

معنی بیت:خداوندا نعمت های تو بیش از آن است که بتوان برشمرد

وهیچ انسانی نمی تواند سپاس گزاری نعمت هایت را به جا بیاورد

سعدیا، راست روان گوی سعادت بردند        راستی کن که به منزل نرسد کج رفتار

راست روان: روندگان راه راست/ گوی..... بردن: موفق شدن/

معنی بیت:ای سعدی! روندگان راه راست به خوش بختی رسیدن

د تو نیز راستی کن که زیرا افراد کج رفتار به مقصد نمی رسد

منبع: اینترنت با ویرایش و غلط گیری